Przewiń treść

Pałac Krasińskich. Zakończenie renowacji elewacji

Elewacje pałacu Krasińskich znów zachwycają. Właśnie zakończyła się ich renowacja, trwająca kilka lat. Przy okazji przywrócono im barwy zbliżone do pierwotnych. Jest to biel złamana szarością.

Warszawa. Pałac Krasińskich. Odrestaurowana elewacja ogrodowa. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Pałac Krasińskich. Odrestaurowana elewacja ogrodowa. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warszawa. Pałac Krasińskich. Tympanon elewacji ogrodowej. Triumf Marka Waleriusza. Wjeżdża on na rydwanie. W lewym narożniku muza historii Klio. Na tarczy zapisuje zwycięstwa Waleriusza. W zwieńczeniu figura personifikacji Męstwa. Na rzeźbach zastosowano elektryczny system odstraszania ptaków. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Pałac Krasińskich. Tympanon elewacji ogrodowej. Triumf Marka Waleriusza. Wjeżdża on na rydwanie. W lewym narożniku muza historii Klio. Na tarczy zapisuje zwycięstwa Waleriusza. W zwieńczeniu figura personifikacji Męstwa. Na rzeźbach zastosowano elektryczny system odstraszania ptaków. Fot. Jerzy S. Majewski

– W moim przekonaniu Pałac Krasińskich jest jedną z najpiękniejszych XVII-wiecznych budowli wzniesionych w duchu rzymskiego baroku na północ od Alp – przekonuje dyrektor Biblioteki Narodowej, dr Tomasz Makowski. Pałac mieści zbiory specjalne Biblioteki od czasu zakończenia jego odbudowy w 1961 r. Dyrektor zapowiada kontynuację remontu we wnętrzach zabytku.

Dotychczasowe prace pochłonęły 13 765 271 złotych. Z tego ponad dwa miliony to środki z funduszy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaś ponad 11 milionów 700 tysięcy pochodzi z „funduszy EOG i funduszy norweskich” – czyli pieniędzy przyznawanych na zmniejszanie nierówności społecznych i ekonomicznych w Europie przez Norwegię, Islandię i Liechtenstein. Sporo z tych pieniędzy przeznaczanych jest na renowacje zabytków. Jak mówi Ingrid Norsten z ambasady norweskiej, dotąd udało się zrealizować 54 takie projekty. Wśród nich Sukiennice w Krakowie, remont Starej Oranżerii (Pomarańczarni) w Łazienkach, gdzie spod tynku po blisko 200 latach odsłonięto imponującą dekorację malarską, rewaloryzacja rezydencji w Wilanowie, synagoga pod Bocianem we Wrocławiu, czy prace konserwatorskie na zamku w Malborku.

– Jest to pierwszy kompleksowy remont elewacji budynku od czasu ukończenia odbudowy w 1961 r. Jedynie fasada od strony Placu Krasińskich była remontowana w 2008 r.  Zadecydowaliśmy jednak o ponownej konserwacji fasady tą samą technologią, co pozostałe trzy elewacje, aby zachować jednolity wygląd całości – mówi Dariusz Bojko, szef Przedsiębiorstwa Konserwacji Zabytków Mateusz. To ta firma wygrała przetarg i wykonała prace remontowe elewacji. Prace zaczęły się w kwietniu 2015 r. Jak podkreślają konserwatorzy, najbardziej uszkodzone były tynki w elewacjach ogrodowych. Zwłaszcza w miejscach sąsiadujących z przeciekającymi obróbkami blacharskimi. Największe zawilgocenie stwierdzono w bocznej elewacji północnej. „Tutaj widać było najwięcej uszkodzeń elementów kamiennych. Wynikało to między innymi ze sposobu przeprowadzenia poprzednich konserwacji, w takcie których elementy kamienne nie były wymieniane, a jedynie naprawiane poprzez flekowanie ubytków”, czytamy w publikacji wydanej z okazji remontu.

W czerwcu 2014 r. miało miejsce wyjątkowe wydarzenie. Było nim ustawienie na tympanonie w fasadzie od strony Placu Krasińskich wieńczącego ją posągu rzymskiego wodza i legendarnego protoplasty Krasińskich – Marka Waleriusza Korwina. Znikł z tympanonu przed wielu laty. W listopadzie 2015 r. właściwie zakończono prace przy tynkach i kamieniarce pałacu, w początku 2016 r. w arkadach wymieniono kraty na tafle szkła, zaś w marcu uruchomiono starannie zaprojektowaną iluminację elewacji.

Jak ustalił historyk sztuki, znawca architektury baroku Stanisław Mossakowski, autor m.in. książek o pałacu Krasińskich i o Tylmanie z Gameren, budowla powstała w latach 1668-1700. (w większości publikacji podawane są daty 1677-1695)  Wzniósł go referendarz koronny Jan Dobrogost Krasiński według projektu najwybitniejszego architekta działającego wówczas w Rzeczpospolitej, Tylmana z Gameren.

Budowla ujmowała niezwykłą harmonią. Urządzona została z przepychem. Jej dwie elewacje – fasada zwrócona nie tyle w kierunku placu, co wielkiego dziedzińca oraz elewacja ogrodowa zwieńczone zostały tympanonami. Wypełniły je figury i płaskorzeźby odkute przez toruńczyka Andreasa Schlütera. Wyobrażają bohaterskie czyny legendarnego przodka właściciela – rzymskiego patrycjusza Marka Waleriusza zwanego Corvinusem. Sam Krasiński, magnat olśniewający ogromną fortuną był człowiekiem światłym i gruntownie wykształconym. Obdarzony przy tym wielkimi i nie zaspokojonymi ambicjami politycznymi.

– Był wyjątkową postacią. Chyba wciąż nie odkrytą i nie docenianą – przekonuje dyrektor biblioteki, dr Makowski. Znał się na sztuce. Kolekcjonował ją, a przy budowie rezydencji zatrudniał najwybitniejszych. Sam Schlüter wkrótce zdobędzie sławę w Prusach. Wnętrze pałacu miała wypełniać wspaniała kolekcje dzieł sztuki. Wśród nich ponoć obrazy Rembrandta i Rubensa – co jednak w przypadku opisów warszawskich rezydencji należy traktować ze sporym dystansem. Niestety już w 1702 r. na Rzeczpospolitą zwaliła się wojna północna.  Rezydencję Krasińskiego jako stronnika Augusta II zdewastowali Szwedzi i za jego życia pałac nie został już odrestaurowany. Nastąpiło to wiele lat później, a w rezydencji w czasach panowania Stanisław Augusta znalazła się siedziba Komisji Skarbu Krajowego, zaś w czasach późniejszych aż po zniszczenie pałacu w 1944 r.  mieściły się tu instytucje sądowe.

Ostateczne zniszczenie miało miejsce 27 sierpnia 1944 r. Trzy niemieckie samoloty zrzuciły bomby na pałac, grzebiąc w ruinach żołnierzy z batalionu „Parasol”. Zniszczenia były kolosalne. Zachowały się fragmenty murów i jednie niewielka ilość kamieniarki. W tym fragmenty płaskorzeźb Schlütera w tympanonach.

Odbudowę rozpoczęto w 1948 r. Projekt sporządzili architekci Mieczysław Kuzma i Zygmunt Stępiński. Przy okazji – zdaniem Mossakowskiego – na skutek j interpretacji tekstu najstarszego inwentarza pałacu, między ryzalitami od strony ogrodu dostawili nigdy tam nie istniejące, ani nie planowane, jednokondygnacyjne loggie zwieńczone tarasami. – Może to był błąd, ale teraz tarasy te błogosławimy. Sprawiają, że elewacja ogrodowa wygląda lepiej i tworząc bufor przeciwko zmianom temperatury czy zawilgoceniu, stanowi lepszą ochronę budynku, w którym przechowywane są najcenniejsze dzieła piśmiennictwa polskiego – mówi dr Tomasz Makowski.

Warszawa. Pałac Krasińskich. Fragment odrestaurowanej elewacji. Kolorystyka elewacji została dobrana na podstawie badań źródeł ikonograficznych. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Pałac Krasińskich. Fragment odrestaurowanej elewacji. Kolorystyka elewacji została dobrana na podstawie badań źródeł ikonograficznych. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warszawa. Pałac Krasińskich. Fragment odrestaurowanej elewacji ogrodowej. Widać balustradę tarasu dodanego w trakcie powojennej odbudowy. Prace na nim były ostatnim etapem renowacji elewacji. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Pałac Krasińskich. Fragment odrestaurowanej elewacji ogrodowej. Widać balustradę tarasu dodanego w trakcie powojennej odbudowy. Prace na nim były ostatnim etapem renowacji elewacji. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warszawa. Pałac Krasińskich. Maski dzikich mężów i błaznów w obramieniach okien. W trakcie remontu całkowicie wymieniono stolarkę okien, na nowe drewniane. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Pałac Krasińskich. Maski dzikich mężów i błaznów w obramieniach okien. W trakcie remontu całkowicie wymieniono stolarkę okien, na nowe drewniane. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warszawa. Pałac Krasińskich. Jedna z herm w reprezentacyjnej sali Wilanowskiej. Rzeźby te są powojenną rekonstrukcją. Zdaniem Tomasza Urzykowskiego, bliżej im do secesyjnej rzeźby na Powązkach niż rzeźby barokowej z końca XVII w. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Pałac Krasińskich. Jedna z herm w reprezentacyjnej sali Wilanowskiej. Rzeźby te są powojenną rekonstrukcją. Zdaniem Tomasza Urzykowskiego, bliżej im do secesyjnej rzeźby na Powązkach niż rzeźby barokowej z końca XVII w. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warszawa.Ogród Krasińskich. Widok z okna reprezentacyjnej Sali Wilanowskiej. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa.Ogród Krasińskich. Widok z okna reprezentacyjnej Sali Wilanowskiej. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warszawa. Ogród Krasińskich. Odrestaurowana przed kilku laty brama od strony dawnych Nalewek. Brama jest autentycznym zabytkiem XVII w. Fot. Jerzy S. Majewski
Warszawa. Ogród Krasińskich. Odrestaurowana przed kilku laty brama od strony dawnych Nalewek. Brama jest autentycznym zabytkiem XVII w. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Tagi

architektura art deco barok Belgia Białoruś brzydota Budapeszt Cinque Terre cmentarz design Emilia Gdańsk Gdynia Genua II wojna światowa infrastruktura miejska Italia kamienice Katowice kicz Kraków mała architektura modernizm najgorsze pomniki nowe inwestycje Nowy Świat odbudowa pałace Podróże Portugalia Poznań Praga renesans renowacja rozbiórka Rzym secesja Sezam szalet miejski sztuka ulotna wakacje Warszawa wieżowce wrzesień 1939 Élisabeth Vigée Le Brun