Przewiń treść

Art deco w Polsce i Europie, Domy z szarej cegły Art Deco in Poland and Europe, Gray Brick Houses

Gray Brick Gave the Warsaw Architecture a New, Ahistorical Tone.

During the 1920s and 1930s gray brick was for Warsaw, the capital of Poland, what clinker was for the expressionism of Northern Germany. It gave the city’s architecture a new, ahistorical tone. It emphasised the buildings’ expression. It was widely used both as a decoration and main material for wall construction. Unlike red brick it didn’t require plastering, which for hundreds of years had been a common practice in Warsaw. The technology of producing gray brick on an industrial scale (a mixture of ground quartz sand and limestone) was invented back in 1880. During the interwar period both the older generation of architects and young graduates of Faculty of Architecture at Warsaw Technical University were keen to utilise it for their constructions. Gray brick can be seen in buildings of various styles: from art deco to modernism, to uncompromising functionalism. It was used to build villas, tenement houses, blocks of flats, public utility facilities, and industrial buildings. Below you can find several examples of gray brick being used in buildings, representing mainly the decorative stream of Warsaw’s architecture.


Szara cegła nadawała warszawskiej architekturze nowy, ahistoryczny wyraz.

Dla Warszawy, stolicy Polski w latach 20. i 30 XX w. szara cegła była tym, czym klinkier dla ekspresjonizmu w północnych Niemczech. Nadawała architekturze nowy, ahistoryczny wyraz. Podkreślała ekspresję. Powszechnie wykorzystywana była jako element dekoracyjny stanowiąc jednocześnie materiał, z którego wznoszono ściany. Nie wymagała tynkowania, co w Warszawie od stuleci było powszechną praktyką w domach budowanych ze zwykłej cegły.

Szarą cegłę, której technologię produkcji na skalę przemysłową wymyślono już w 1880 r. (mieszanina zmielonego piasku kwarcowego i wapnia) w dwudziestoleciu międzywojennym chętnie stosowali zarówno architekci starszego pokolenia, jak i młodzi absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Widzimy ją w budynkach w stylu art deco, a także obiektach wzniesionych w duchu bezkompromisowego funkcjonalizmu czy modernizmu. Z szarej cegły budowano wille, kamienice, bloki mieszkalne na osiedlach, obiekty użyteczności publicznej jak też budynki przemysłowe. Na zdjęciach kilka warszawskich przykładów wykorzystania szarej cegły w budynkach reprezentujących gównie dekoracyjny nurt architektury.

 

Warsaw. Warszawa. Facade of the Sisters of the Holy Family of Nazareth church of St Joseph the Betrothed. Designed by Karol Jankowski, Franciszek Lilpop, 1924-1930. From spring till autumn the building’s outer walls are a backdrop for Virginia creeper vines. Image by Jerzy S. Majewski. Fasada kościoła Nazaretanek. pw. św. Józefa Oblubieńca przy Czerniakowskiej 137. Projekt Karol Jankowski, Franciszek Lilpop 1924-1930. Od wiosny do jesieni elewacje budynku są tłem dla winobluszczu. Fot. Jerzy S. Majewski
Warsaw. Warszawa. Facade of the Sisters of the Holy Family of Nazareth church of St Joseph the Betrothed. Designed by Karol Jankowski, Franciszek Lilpop, 1924-1930. From spring till autumn the building’s outer walls are a backdrop for Virginia creeper vines. Image by Jerzy S. Majewski.
Fasada kościoła Nazaretanek. pw. św. Józefa Oblubieńca przy Czerniakowskiej 137. Projekt Karol Jankowski, Franciszek Lilpop 1924-1930. Od wiosny do jesieni elewacje budynku są tłem dla winobluszczu. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warsaw. Warszawa. Former comb factory, 20 Chocimska street, 1920s. Image by Jerzy S. Majewski Budynek dawnej fabryki grzebieni przy Chocimskiej 20. Lata 20. XX w. Fot. Jerzy S. Majewski
Warsaw. Warszawa. Former comb factory, 20 Chocimska street, 1920s. Image by Jerzy S. Majewski
Budynek dawnej fabryki grzebieni przy Chocimskiej 20. Lata 20. XX w. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warsaw. Warszawa. Former comb factory, 20 Chocimska street, 1920s. A close-up of a brick detail. Image by Jerzy S. Majewski Budynek dawnej fabryki grzebieni przy Chocimskiej 20. Lata 20. XX w. Ceglany detal. Fot. Jerzy S. Majewski
Warsaw. Warszawa. Former comb factory, 20 Chocimska street, 1920s. A close-up of a brick detail. Image by Jerzy S. Majewski
Budynek dawnej fabryki grzebieni przy Chocimskiej 20. Lata 20. XX w. Ceglany detal. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warsaw. Warszawa. Residential house, 40 Grójecka street. Designed by W. Nałęcz Raczyński, 1931. Image by Jerzy S. Majewski Ul. Grójecka 40. Dom mieszkalny. Projekt arch. W. Nałęcz Raczyński. 1931 r. Fot. Jerzy S. Majewski
Warsaw. Warszawa. Residential house, 40 Grójecka street. Designed by W. Nałęcz Raczyński, 1931. Image by Jerzy S. Majewski
Ul. Grójecka 40. Dom mieszkalny. Projekt arch. W. Nałęcz Raczyński. 1931 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warsaw. Warszawa. 3 Plac Inwalidów. Plastered triangular bay windows are surrounded by decorative parts of clinker brick walls. Image by Jerzy S. Majewski. Plac Inwalidów 3. Tynkowany, trójkątny wykusz ujmują dekoracyjne partie ścian z cegły klinkierowej. Fot. Jerzy S. Majewski
Warsaw. Warszawa. 3 Plac Inwalidów. Plastered triangular bay windows are surrounded by decorative parts of clinker brick walls. Image by Jerzy S. Majewski.
Plac Inwalidów 3. Tynkowany, trójkątny wykusz ujmują dekoracyjne partie ścian z cegły klinkierowej. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Warsaw. Warszawa. Edifice of National Telephone Factory. Designed by Romuald Miller. Image by Architectura i Budownictwo. Gmach Państwowej Wytwórni Aparatów Telefonicznych. Projekt Romuald Miller. Fot. Architektura i Budownictwo
Warsaw. Warszawa. Edifice of National Telephone Factory. Designed by Romuald Miller. Image by Architectura i Budownictwo. Gmach Państwowej Wytwórni Aparatów Telefonicznych. Projekt Romuald Miller. Fot. Architektura i Budownictwo

 

Warsaw, 56 Wawelska street. Rounded brick corner of School of Political Sciences, erected in functionalist style. Designed by Romuald Gutta, 1933. Image by Jerzy S. Majewski Warszawa, Wawelska 56. Zaokrąglony, ceglany narożnik gmachu Szkoły Nauk Politycznych wzniesionego w duchu funkcjonalizmu. Projekt arch. Romuald Gutta. 1933 r. Fot. Jerzy S. Majewski
Warsaw, 56 Wawelska street. Rounded brick corner of School of Political Sciences, erected in functionalist style. Designed by Romuald Gutta, 1933. Image by Jerzy S. Majewski
Warszawa, Wawelska 56. Zaokrąglony, ceglany narożnik gmachu Szkoły Nauk Politycznych wzniesionego w duchu funkcjonalizmu. Projekt arch. Romuald Gutta. 1933 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Tłumaczenie Janek Bogdaniuk

Tagi

architektura art deco barok Belgia Białoruś brzydota Budapeszt Cinque Terre cmentarz design Emilia Florencja Gdańsk Gdynia Genua Hiszpania II wojna światowa infrastruktura miejska Italia kamienice Katowice Kraków malarstwo mała architektura modernizm nowe inwestycje odbudowa pałace Podróże Portugalia Powstanie Warszawskie Poznań Praga renesans renowacja rozbiórka Rzym secesja Sezam sztuka ulotna wakacje Warszawa wieżowce wrzesień 1939 Élisabeth Vigée Le Brun