Przewiń treść

Ciechanów. Gartenvorstadt Zichenau. Bloki 1941–1943. Część 3

Gdy w 1939 r. nazistowskie Niemcy pokonały Polskę północne Mazowsze wcielone zostało do Rzeszy. Znalazło się w granicach Prus Wschodnich. Mały dotąd Ciechanów miał stać się stolicą rejencji i zostać całkowicie przekształcony w duchu architektury narodowo-socjalistycznej. Prace budowalne rozpoczęto już w latach 1940/41 i trwał one do niemieckich klęsk na wschodzie w 1943 r. Pomimo licznych wyburzeń z całości zamierzenia okupanci zdołali zrealizować jedynie zabudowę mieszkaniową przedmieścia – ogrodu (Gartenvorstadt). Poniżej kolejna, trzecia część fotograficznej opowieści o blokach.

→   Więcej w artykułach: „Ciechanów. Gartenvorstadt Zichenau. Bloki 1941-1943. Część 1” i „Ciechanów. Gartenvorstadt Zichenau. Bloki 1941–1943. Część 2”

Na ilustracji tego artykułu gotycki zamek w Ciechanowie. Niemieccy planiści projektując nowy, niemiecki Ciechanów planowali zachowanie jedynie zamku oraz średniowiecznej fary.

Ciechanów. Sienkiewicza 17/19. Para „klasycznych” portali zamkniętych łukiem odcinkowym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 17/19. Para „klasycznych” portali zamkniętych łukiem odcinkowym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 15. Portal zamknięty łukiem odcinkowym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 15. Portal zamknięty łukiem odcinkowym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 15. Ościeże portalu. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 15. Ościeże portalu. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 59. Portal zamknięty łukiem odcinkowym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 59. Portal zamknięty łukiem odcinkowym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Zamknięte łukiem odcinkowym portale domu bliźniaczego z mieszkaniami dla czterech rodzin. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Zamknięte łukiem odcinkowym portale domu bliźniaczego z mieszkaniami dla czterech rodzin. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Zamknięte łukiem odcinkowym portale domu bliźniaczego z mieszkaniami dla czterech rodzin. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Zamknięte łukiem odcinkowym portale domu bliźniaczego z mieszkaniami dla czterech rodzin. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Portal oraz drzwi o oryginalnej stolarce, odeskowane w jodełkę. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Portal oraz drzwi o oryginalnej stolarce, odeskowane w jodełkę. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Klamka w drzwiach. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Klamka w drzwiach. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Wyzwolenia 9. Zamknięty łukiem odcinkowym portal drzwi na klatkę schodową w bloku wielorodzinnym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Wyzwolenia 9. Zamknięty łukiem odcinkowym portal drzwi na klatkę schodową w bloku wielorodzinnym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Wyzwolenia 17. Portal na klatkę schodową bloku wielorodzinnego. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Wyzwolenia 17. Portal na klatkę schodową bloku wielorodzinnego. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Wyzwolenia 21. Nadświetle drzwi wejściowych na klatkę schodową o często powtarzającym się układzie szprosów inspirowanych architekturą z czasów biedermeieru. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Wyzwolenia 21. Nadświetle drzwi wejściowych na klatkę schodową o często powtarzającym się układzie szprosów inspirowanych architekturą z czasów biedermeieru. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Pl. Piłsudskiego 1. Krzywa hala. Ujęte w portal drzwi z nadświetlem wiodące na jedną z klatek schodowych. Drzwi takie znalazły się w elewacji tylnej i wąskich elewacjach bocznych. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Pl. Piłsudskiego 1. Krzywa hala. Ujęte w portal drzwi z nadświetlem wiodące na jedną z klatek schodowych. Drzwi takie znalazły się w elewacji tylnej i wąskich elewacjach bocznych. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 35. Rzadziej stosowany w dawnym Gartenvorstadt Zichenau portal prostokątny. Wąski i wysoki o drzwiach w nadświetlem. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 35. Rzadziej stosowany w dawnym Gartenvorstadt Zichenau portal prostokątny. Wąski i wysoki o drzwiach w nadświetlem. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 40. Niższy od poprzedniego portal prostokątny. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 40. Niższy od poprzedniego portal prostokątny. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 50/52. Prostokątny portal o bardzo głębokim ościeżu. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 50/52. Prostokątny portal o bardzo głębokim ościeżu. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Powstańców Warszawskich 13. Indywidualnie opracowany portal willi. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Powstańców Warszawskich 13. Indywidualnie opracowany portal willi. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Pl. Piłsudskiego 2. Cegła odsłonięta pod tynkiem z sygnaturą cegielni z Pomorza. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Pl. Piłsudskiego 2. Cegła odsłonięta pod tynkiem z sygnaturą cegielni z Pomorza. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Świętochowskiego 2. Standardowa skrzynka na instalacje. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Świętochowskiego 2. Standardowa skrzynka na instalacje. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 15. Dekoracyjny słupek balustrady schodów. Ten wzór balustrady powtarza się w kilku typach bliźniaków oraz domów czterorodzinnych. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 15. Dekoracyjny słupek balustrady schodów. Ten wzór balustrady powtarza się w kilku typach bliźniaków oraz domów czterorodzinnych. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 59. Właściwie odrestaurowana klatka schodowa w domu bliźniaczym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 59. Właściwie odrestaurowana klatka schodowa w domu bliźniaczym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 46. Standardowa balustrada drewnianych schodów w budynkach bliźniaczych dla dwóch lub czterech rodzin. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 46. Standardowa balustrada drewnianych schodów w budynkach bliźniaczych dla dwóch lub czterech rodzin. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 72. W dwurodzinnych domach bliźniaczych sień pełniła pierwotnie jednocześnie funkcję kuchni oraz klatki schodowej. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 72. W dwurodzinnych domach bliźniaczych sień pełniła pierwotnie jednocześnie funkcję kuchni oraz klatki schodowej. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Słupek balustrady schodów. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 61/63. Słupek balustrady schodów. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 50/52. Blok wielorodzinny. Drewniane schody trójbiegowe z duszą. Mają one balustrady z desek o prostym wzorze w koła. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 50/52. Blok wielorodzinny. Drewniane schody trójbiegowe z duszą. Mają one balustrady z desek o prostym wzorze w koła. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 50/52. Balustrada drewnianych, trójbiegowych schodów o prostym wzorze wycinanym w koła. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 50/52. Balustrada drewnianych, trójbiegowych schodów o prostym wzorze wycinanym w koła. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 9. Prosta, drewniana balustrada oraz stopnie schodów z desek w bloku wielorodzinnym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 9. Prosta, drewniana balustrada oraz stopnie schodów z desek w bloku wielorodzinnym. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 72/74 Podłoga z drewnianych desek w sieni bliźniaka. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Sienkiewicza 72/74. Podłoga z drewnianych desek w sieni bliźniaka. Fot. Jerzy S. Majewski
Ciechanów. Pułtuska 12. Aż 130 metrów długości mierzy blok zwany Halą Pułtuską. Jest praktycznie jedynym wzniesionym budynkiem zaplanowanego przez niemieckich okupantów i niezrealizowanego nowego centrum Ciechanowa. Jest też dobrą ilustracją tego, jak miała wyglądać typowa mieszkalna zabudowa nazistowskiego centrum miasta. Usytuowana jest w całkowitej opozycji do dawnego układu przestrzennego Ciechanowa i zablokowała bieg dawnych ulic Przasnyskiej (dziś Wojska Polskiego) i Zakroczymskiej (dziś 11 Pułku Ułanów Legionowych). Długa na 130 metrów, była jednym z boków typowego kwartału, śródmiejskiej zabudowy mieszkaniowo-usługowej. Budynek jest trzykondygnacyjny z poddaszem, podpiwniczony, zwieńczony niezwykle wydłużonym dachem naczółkowym z przypustnicą, krytym dachówką i z lukarnami. Elewacje o bardzo oszczędnym wystroju, ożywionym jedynie rzędami płaskich obramień scalających po dwa okna w pionie. Teoretycznie charakterem architektonicznym miały nawiązywać do miast wschodniopruskich. Parter od strony ulicy zajmuje rząd wielu sklepów o półkoliście zwieńczonych otworach witryn i wejść. Na piętrach znajdują się mieszkania z wejściem z szeregu klatek schodowych o standardowym wyposażeniu. Wejścia do nich współczesne. W przedsionkach klatek schodowych zachowane relikty pierwotnych posadzek wykonane z dużych płytek ceramicznych. Niestety bardzo dziś zniszczonych. Powstanie hali Pułtuskiej po 1941 r. zostało wymuszone sytuacją, jaka powstała po rozebraniu przez okupantów znacznej części przedwojennego centrum miasta, wraz z dzielnicą żydowską. W Ciechanowie dotkliwie brakowało wówczas lokali handlowych. Miało temu zaradzić powstanie szeregu lokali handlowych w przyziemiu nowego budynku.
Ciechanów. Pułtuska 12. Aż 130 metrów długości mierzy blok zwany Halą Pułtuską. Jest praktycznie jedynym wzniesionym budynkiem zaplanowanego przez niemieckich okupantów i niezrealizowanego nowego centrum Ciechanowa. Jest też dobrą ilustracją tego, jak miała wyglądać typowa mieszkalna zabudowa nazistowskiego centrum miasta. Usytuowana jest w całkowitej opozycji do dawnego układu przestrzennego Ciechanowa i zablokowała bieg dawnych ulic Przasnyskiej (dziś Wojska Polskiego) i Zakroczymskiej (dziś 11 Pułku Ułanów Legionowych). Długa na 130 metrów, była jednym z boków typowego kwartału, śródmiejskiej zabudowy mieszkaniowo-usługowej. Budynek jest trzykondygnacyjny z poddaszem, podpiwniczony, zwieńczony niezwykle wydłużonym dachem naczółkowym z przypustnicą, krytym dachówką i z lukarnami. Elewacje o bardzo oszczędnym wystroju, ożywionym jedynie rzędami płaskich obramień scalających po dwa okna w pionie. Teoretycznie charakterem architektonicznym miały nawiązywać do miast wschodniopruskich. Parter od strony ulicy zajmuje rząd wielu sklepów o półkoliście zwieńczonych otworach witryn i wejść. Na piętrach znajdują się mieszkania z wejściem z szeregu klatek schodowych o standardowym wyposażeniu. Wejścia do nich współczesne. W przedsionkach klatek schodowych zachowane relikty pierwotnych posadzek wykonane z dużych płytek ceramicznych. Niestety bardzo dziś zniszczonych. Powstanie hali Pułtuskiej po 1941 r. zostało wymuszone sytuacją, jaka powstała po rozebraniu przez okupantów znacznej części przedwojennego centrum miasta, wraz z dzielnicą żydowską. W Ciechanowie dotkliwie brakowało wówczas lokali handlowych. Miało temu zaradzić powstanie szeregu lokali handlowych w przyziemiu nowego budynku.

 

Tagi

art deco barok Berlin Białoruś cegła cmentarz cmentarze design detal funkcjonalizm Gdańsk Gdynia gotyk II wojna światowa Italia kamienica kamienice Katowice klasycyzm Kraków malarstwo Mazowsze modernizm Mokotów neony Niemcy odbudowa Pomorze Powstanie Warszawskie renesans Rosja rzeźba Rzym secesja socrealizm Szlakiem modernizmu sztuka ulotna Warszawa wieżowce Wola wystawa Włochy Zamek Królewski w Warszawie Łódź Śląsk