Przewiń treść

Dziewczyna z okładki

Połowa lat 20. XX wieku była czasem, gdy niektóre polskie czasopisma ilustrowane mogły pochwalić się najciekawszymi okładkami. Tak było w przypadku tygodnika „Świat”, „Tygodnika Illustrowanego”, „Teatru i Życia Wytwornego”, „Pani”, „Naokoło Świata”, czy poznańskiej „Tęczy”. Okładki te wypełniano nie fotografią, lecz kompozycjami stworzonymi przez znakomitych artystów. Jednym z takich ilustratorów był Stefan Norblin.

 

Stefan Norblin. Kobieta i cień. Świat 1926. Ilustracja na wklejce w środku numeru. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Kobieta i cień. Świat 1926. Ilustracja na wklejce w środku numeru. Fot. Jerzy S. Majewski

 

– Norblin przypomina mi trochę Ertégo – oświadcza moja córka, gdy kończymy oglądanie okładek „Świata” z lat 1925-1926. Erté, a właściwie Roman Tirtow (czy po francusku Romain de Tirtoff) był urodzonym w Petersburgu rosyjskim grafikiem, ilustratorem i projektantem mody. Wiotkie postaci kobiet, kusząco wygięte, ściśle opięte bajecznie dekoracyjnymi tkaninami tworzą dziś obraz stylu art déco w wyobraźni setek tysięcy ludzi na całym świecie. W internecie można przeglądać nieskończoną  liczbę jego ponętnych postaci. Nimf, dam, aktorek, tancerek, syren, kobiet wampów, księżniczek, kurtyzan. Każda ukazana w kreacji prosto z paryskiego domu mody. Kobiety z okładek Norblina są tymczasem niemal nieznane!

 

Stefan Norblin. Rozstanie. Świat 1925. Kompozycja na wklejce w środku numeru. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Rozstanie. Świat 1925. Kompozycja na wklejce w środku numeru. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Stefan Norblin. Konkury. Ilustracja na okładce Świata z 23 maja 1925. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Konkury. Ilustracja na okładce Świata z 23 maja 1925. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Stefan Norblin, a właściwie Juliusz Stefan Norblin de la Gourdaine (1892-1952), prawnuk słynnego malarza Piotra Norblina, był artystą wszechstronnym. Nie można mówić o jakimś jego jednym stylu, choć często kojarzony jest właśnie z art déco. Nie zamierzam tu pisać jego monografii artystycznej, lecz chcę jedynie zwrócić uwagę na wąski wycinek jego prac, jakim były okładki i wklejki z ilustracjami do tygodnika „Świat” w połowie lat 20. XX w.

Norblin wyróżniał się wśród ilustratorów „Świata”. Konkurowali z nim  m.in. P. Peracki, który tworzył buzujące erotyzmem wizje półnagich nimf, boginek i kobiet wampów – oszalałych w tańcu lub zastygłych w charakterze żeńskich bóstw z zapomnianych mitów. Innym autorem okładek był T. Mędrecki . O ile postaci na kompozycjach Perackiego popadają w ekstatyczne szaleństwo, prace Mędreckiego mogłyby stanowić ilustracje do książek dla pensjonarek. Są banalne, choć dziś ogląda się je przyjemnie, jak ilustracje z epoki. Tymczasem Stefan Norblin, prywatnie mąż aktorki Leny Żelichowskiej klasą artystyczną okładek nokautował konkurentów.

Jak u Ertégo, jego postaci są wiotkie, choć nie zawsze, jak ma to miejsce w przypadku znakomitego studium do portretu dziewczyny na okładce z 14 marca 1925 r. Przy tym są to prace bardzo różne. Spójrzmy na Dianę uganiającą się konno za zwierzyną z numeru kwietniowego 1925 r. Ta ilustracja z powodzeniem mogłaby znaleźć się na okładce jakiejś sążnistej książki o polskim art déco .

Na mnie wrażenie wywierają okładki karnawałowe. Taras, park, kobieta w balowej sukni. Tyle, że na pierwszej z okładek widnieje dama rokokowa, z galanterią całowana w dłoń przez szlachciurę.

Druga kobieta, nowoczesna, modna modą lat 20. Wiotka jak postaci Ertégo, w sukni z arcyśmiałymi wycięciami, a obok niej niepokojący, męski cień niczym z opowiadania „Doktor Jekyll i pan Hyde”.

A ilustracja Norblina z czasopisma „Teatr i życie wytworne” z 1928 r. ostatecznie trafiła na okładkę katalogu głośnej niegdyś wystawy „Art déco w Polsce”, która miała miejsce w 1993 r. w Muzeum Narodowym w Krakowie.

 

Stefan Norblin. Studium na okładce Świata z 14 marca 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Studium na okładce Świata z 14 marca 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Stefan Norblin. Wiosna. Okładka Świata z 11 kwietnia 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Wiosna. Okładka Świata z 11 kwietnia 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Stefan Norblin. Współczesny widok Al. Ujazdowskich w Warszawie. Świat 1925. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Współczesny widok Al. Ujazdowskich w Warszawie. Świat 1925. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Stefan Norblin. Kompozycja na okładce Świata z 2 maja 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Kompozycja na okładce Świata z 2 maja 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Stefan Norblin. Tym razem postać męska. Tenisista na okładce Świata z 25 maja 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski
Stefan Norblin. Tym razem postać męska. Tenisista na okładce Świata z 25 maja 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

P. Peracki. Zapusty na okładce Świata z 14 lutego 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski
P. Peracki. Zapusty na okładce Świata z 14 lutego 1925 r. Fot. Jerzy S. Majewski

 

P. Peracki. Upojenie wiosną. Okładka Świata z 25 kwietnia 1925. Fot. Jerzy S. Majewski
P. Peracki. Upojenie wiosną. Okładka Świata z 25 kwietnia 1925. Fot. Jerzy S. Majewski

 

T. Mędrecki. Dziewczyna, alkohol i kot, a obok numery Świata. Okładka tygodnika Świat z 18 kwietnia 1925. Fot. Jerzy S. Majewski
T. Mędrecki. Dziewczyna, alkohol i kot, a obok numery Świata. Okładka tygodnika Świat z 18 kwietnia 1925. Fot. Jerzy S. Majewski

Tagi

art deco barok Belgia Berlin Białoruś brzydota Budapeszt ceramika Cinque Terre cmentarz design Florencja Gdańsk Gdynia gotyk Hiszpania II wojna światowa infrastruktura miejska Italia kamienice Katowice klasycyzm Kraków malarstwo mała architektura modernizm nowe inwestycje odbudowa pałace Podróże pomniki Powstanie Warszawskie Poznań renesans rozbiórka Rzym secesja Sezam Stambuł sztuka ulotna Turcja wakacje Warszawa wieżowce wrzesień 1939