Przewiń treść

Raz jeszcze o szkołach w Elblągu

Zagadka rozwiązana. Prawdopodobnie wiemy, kto projektował dwa niezwykłe gmachy szkolne w Elblągu.

 

Elbląg.Dawna Jahnschule. Dziś gimnazjum. Fot. Jerzy S. Majewski
Elbląg. Dawna Jahnschule. Dziś gimnazjum. Fot. Jerzy S. Majewski

O szkołach wznoszonych w tym mieście u schyłku lat 20. XX w., czyli w czasach Republiki Weimarskiej, pisałem w blogu latem ubiegłego roku (https://miastarytm.pl/szkolna-piramida-w-elblagu). Nie miałem wówczas pewności co do ich autorstwa. Teraz napisał do mnie list dr hab. inż. arch. Jan Salm, wykładowca w Instytucie Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej i autor m.in. przytaczanej w moim tekście książki „Odbudowa miast wschodniopruskich po I wojnie światowej”.

Przypomnijmy: Pierwszą wielką szkołą wzniesioną u schyłku dekady lat 20. (1926-27) w Elblągu była Paulusschule, zlokalizowana na północy miasta, obok „Pangritz Kolonie” (dziś to gimnazjum nr 2 przy ul. Robotniczej, zaś Pangritz Kolonie to Zawada), o dość zachowawczej architekturze.

Ukończona dwa lata później duża szkoła przy ul. Królewieckiej ma już za to nowoczesne formy. Pierwotnie przeznaczona była na szkołę zawodową dla dziewcząt. Jej ceglane elewacje stanowią fascynująca mieszankę funkcjonalizmu i ekspresjonizmu. Wreszcie najciekawszy z nich, wybitny architektonicznie gmach szkoły przy obecnej ul. Agrykoli, mieszczącej póki co gimnazjum. Jest to zwieńczony iglicą, tarasowo ukształtowany budynek dawnej Jahnschule.

„Niestety nie wiemy, kto był projektantem szkoły wzniesionej w latach 1926-29. Nazwisko architekta nie pada w artykule elbląskiego Stadtbaurata Waltera Kleemanna w ODBZ z 1929 r. Nie udało się też ustalić go Janowi Salmowi, autorowi artykułu >Modernizm w architekturze Prus Wschodnich<” – pisałem w tekście sprzed kilku miesięcy, cytując w kilku miejscach artykuł Stadtbaurata Kleemanna.

„Wszystko wskazuje, że obie szkoły elbląskie zaprojektował ów budowniczy miejski Kleemann (E. Bukowska, Elbląskie Sanssouci. Architektura i założenie parkowe, Renowacje i Zabytki, 3 (51) 2014, s. 115-122). Podobno do elbląskich służb konserwatorskich zgłosiła się kilka lat temu jego córka z odpowiednimi dokumentami, a do tego w przedwojennym wydawnictwie o Elblągu (Deutschlands Städtebau – Elbing, Berlin 1929 (ale w nie znanym mi II wydaniu) jest podana atrybucja. Kleemann zaprojektował też elbląskie prezydium policji, którego resztki skrywa hotel na zapleczu Placu Słowiańskiego” – czytamy w liście. Tak więc elbląska zagadka wydaje się być rozwiązana.

 

Elbląg. Dawna Jahnschule. Tarasy zaprojektowane zostały po to by można było na nich prowadzić lekcje szkolne. Fot. Jerzy S. Majewski
Elbląg. Dawna Jahnschule. Tarasy zaprojektowane zostały po to, by można było na nich prowadzić lekcje szkolne. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Elbląg. Dawna zawodowa szkoła dla dziewcząt przy ul. Królewieckiej. Fragment elewacji od strony boiska stanowiącego ważny element założenia szkolnego. Fot. Jerzy S. Majewski
Elbląg. Dawna zawodowa szkoła dla dziewcząt przy ul. Królewieckiej. Fragment elewacji od strony boiska stanowiącego ważny element założenia szkolnego. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Elbląg. Dawna zawodowa szkoła dla dziewcząt. Fragment elewacji frontowej. Fot. Jerzy S. Majewski
Elbląg. Dawna zawodowa szkoła dla dziewcząt. Fragment elewacji frontowej. Fot. Jerzy S. Majewski

 

Elbląg. Dawna zawodowa szkoła dla dziewcząt. Wykusz w elewacji frontowej. Fot. Jerzy S. Majewski
Elbląg. Dawna zawodowa szkoła dla dziewcząt. Wykusz w elewacji frontowej. Fot. Jerzy S. Majewski

Tagi

art deco barok Belgia Berlin Białoruś brzydota Budapeszt ceramika Cinque Terre cmentarz design Florencja Gdańsk Gdynia gotyk Hiszpania II wojna światowa infrastruktura miejska Italia kamienice Katowice klasycyzm Kraków malarstwo mała architektura modernizm nowe inwestycje odbudowa pałace Podróże pomniki Powstanie Warszawskie Poznań renesans rozbiórka Rzym secesja Sezam Stambuł sztuka ulotna Turcja wakacje Warszawa wieżowce wrzesień 1939